Eshte ky nje cikel ndryshimesh qe ndodhin ne trupin e femres nga momenti i pjekurise seksuale deri ne menopauze. Ky cikel ndyshimesh ndodh si ne sferen neurologjike, ashtu dhe ne ato endokrinologjike dhe gjinekologjike. Te gjitha ndryshimet qe ndodhin gjate ciklit vijne si pasoje e nderveprimit te disa organeve si psh: hipotalamusit, hipofizes, vezoreve dhe deri ne nje fare mase gjendrrave mbiveshkore. Ky nderveprim realizohet nepermjet hormoneve te ndryshme. Te gjitha keto nderveprime kane si qellim te pregatisin mitren per mbajtjen e embrionit te ri.
"Dirigjentët" e fshehur: kush e kontrollon ciklin?
Përpara se të shohim ndryshimet në mitër, gjithçka fillon në sistemin tonë nervor dhe endokrin. Ky ndërveprim realizohet nëpërmjet disa hormoneve kyçe që funksionojnë në harmoni të plotë:
Boshti hipotalamus-hipofizë: Këto pjesë të trurit funksionojnë si qendra komande. Hipotalamusi lëshon hormonin GnRH, i cili stimulon hipofizën të prodhojë FSH (hormonin stimulues të folikulit) dhe LH (hormonin luteinizues). Këto janë sinjalet që “zgjojnë” vezoret.
Vezoret: përveçse janë rezervë e vezëve, ato prodhojnë dy “motorët” kryesorë të ciklit: Estradiolin (Estrogjenin)që rindërton mukozën e mitrës dhe Progesteronin që e mban atë të gatshme për mbajtjen e embrionit të ri.
Gjëndrat mbiveshkore: ndonëse në masë më të vogël, ato kontribuojnë në balancën e hormoneve që ndikojnë në mirëqenien tonë të përgjithshme.
Si llogaritet saktë cikli? (gabimi që bëjnë shumë gra)
Shumë gra ngatërrohen kur llogarisin kohëzgjatjen e ciklit, gjë që mund të çojë në llogaritje të gabuara të ditëve të ovulimit apo moshës së shtatzënisë.
Dita e parë është “Starti”: cikli fillon gjithmonë në ditën e parë të gjakderdhjes së plotë (jo njollave të lehta) dhe jo në ditën e fundit. Ky është informacioni më i rëndësishëm që i duhet mjekut për llogaritjen e kohëzgjatjes së shtatzënisë.
Kohëzgjatja natyrale: periudha llogaritet nga dita e parë e një gjakderdhjeje deri në diten e parë të gjakderdhjes pasardhëse. Mesatarja është 28 ditë, por konsiderohet normale çdo gjë mes 24 dhe 32 ditëve (ose 28 ditë +/- 4 ditë).
Fazat e ciklit dhe miti i ovulimit
Cikli menstrual ndahet në dy faza kryesore, ku vetëm e para ka “lirinë” të ndryshojë kohëzgjatje:
Faza I: faza folikulare (dita 1-13)
Kjo fazë fillon me menstruacionet (që zgjasin mesatarisht 2-6 ditë). Gjatë kësaj kohe, nën efektin e FSH, disa folikuj nisin të rriten në vezore. Kjo është faza “elastike” – nëse jeni nën stres ose keni shqetësime shëndetësore, kjo fazë mund të shkurtohet ose zgjatet.
Ovulimi: pjekja e vezës
Ovulimi është momenti kur veza e pjekur lirohet. Ky moment ndodh afërsisht 14 ditë përpara ciklit tjetër.
⚠️ Rregulli i artë: Shumë gra besojnë se ovulojnë në ditën e 14-të pavarësisht zgjatjes së ciklit. Kjo nuk është e vërtetë! Faza pas ovulimit (Luteale) është gjithmonë 14 ditë.
Nëse cikli zgjat 28 ditë: 28 – 14 = Ovulim në ditën e 14-të.
Nëse cikli zgjat 33 ditë: 33 – 14 = Ovulim në ditën e 19-të!
Faza II: faza luteale (dita 14-28)
Pas ovulimit, faza luteale zgjat gjithmonë 14 ditë. Nivelet e progesteronit rriten për të përgatitur mitrën (maturuar endometrin) për implantimin e embrionit. Nëse nuk ndodh shtatzënia, nivelet e hormoneve bien dhe mukoza fillon të shkëputet, duke nisur një cikël të ri.
Dritarja e fertilitetit
Kuptimi i kësaj matematike është i rëndësishëm për planifikimin familjar:
Për ato që duan shtatzëni: Këshillohet kryerja e marrëdhënieve gjatë periudhës së ovulimit (+/- 3 ditë).
Për ato që duan të evitojnë shtatzëninë: Kjo është periudha me rrezikun më të lartë ku këshillohet kujdes maksimal.
Kur duhet të kontaktoni mjekun?
Ndonëse variacionet e vogla janë normale, konsultohuni me një specialist nëse:
Cikli është vazhdimisht më i shkurtër se 21 ditë ose më i gjatë se 35 ditë.
Gjakderdhja zgjat më shumë se 7 ditë ose është jashtëzakonisht e rëndë.
Keni mungesë të ciklit për më shumë se 3 muaj (pa qenë shtatzënë).
