Gjatë shtatzënisë, trupi i gruas pëson ndryshime rrënjësore fiziologjike që rrisin nevojën për lëndë ushqyese specifike. Jodi është një nga elementët më kritikë, pasi kërkesa e organizmit për të rritet ndjeshëm për shkak të humbjes më të madhe përmes veshkave dhe nevojave në rritje të fetusit për zhvillim.
Jodi është komponent esencial i hormoneve të tiroides (T3 dhe T4), të cilat luajnë rol kyç në zhvillimin neurologjik fetal, veçanërisht në tremujorin e parë, kur fetusi është plotësisht i varur nga hormonet e tiroides së nënës.
Edhe pse jetojmë në një kohë me akses të gjerë në ushqim, Europa vazhdon të mbetet një rajon me mungesë jodi, duke e bërë suplementimin një temë diskutimi të domosdoshme për çdo nënë të re.
Rreziqet e mungesës së jodit për nënën dhe fëmijën
Mungesa e thellë e jodit nuk është thjesht një deficit ushqimor, por një faktor që mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndetin neurologjik të fëmijës. Disa nga pasojat kryesore përfshijnë:
-
Çrregullime të Tiroidës: Hipotiroidizëm tek shtatzëna apo tek fetusi.
-
Zhvillimi Neurologjik: Çrregullim i mielinizimit të fijeve nervore (ndikon në shpejtësinë e transmetimit të impulsit nervor).
-
Dëmtimi i Sistemit Nervor Qendror: Mund të çojë në një koeficient inteligjence (IQ) më të ulët tek fëmija.
-
Probleme me dëgjimin: Rritje e rrezikut për ulje të dëgjimit deri në shurdhim të fetusit.
-
Komplikacione në shtatzëni: Rritje e rrezikut për aborte spontane apo lindje të parakohshme.
Fakt Shkencor: Suplementimi i jodit përpara shtatzënisë dhe në fillimet e saj mund të reduktojë ndjeshëm rrezikun e kretinizmit (vonesë e rëndë e zhvillimit mendor) tek fëmijët. Lexoni gjithashtu: Analizat e para në shtatzëni
Burimet e Jodit në dietën tonë
Megjithëse suplementet janë shpesh të nevojshme, është e rëndësishme që dieta të jetë e pasur me burime natyrale të jodit si:
-
Produktet e qumështit (bylmeti)
-
Vezët
-
Peshku
-
Kripa e jodizuar (duhet pasur parasysh që jodi në kripë mund të ulet gjatë gatimit ose ruajtjes së gabuar).
Rekomandimet zyrtare për suplementim
Bazuar në udhëzimet ndërkombëtare dhe specifikat e rajonit tonë, rekomandohet:
-
Për shtatzënat pa sëmundje të tiroides: Suplementim me jod në dozën 150-200 mcg/ditë.
-
Për shtatzënat me sëmundje ekzistuese të tiroides (hipotiroidizëm, hipertiroidizëm, tiroidit autoimun): Suplementimi nuk duhet të bëhet në mënyrë të pavarur. Ai duhet të vlerësohet nga mjeku specialist në bazë të:
-
Nivelit të hormoneve të tiroides.
-
Pranisë së antitrupave antitiroidienë.
-
Kujdes me vetë-suplementimin
Marrja e tepërt e jodit gjithashtu mund të ndikojë funksionin e tiroides, veçanërisht tek gratë me predispozitë autoimune. Për këtë arsye, suplementimi duhet të bëhet në kuadër të një plani të qartë prenatal.
Përpara se të filloni ndonjë suplement, konsultohuni me gjinekologun ose endokrinologun tuaj për të përcaktuar dozën e duhur bazuar në profilin tuaj shëndetësor.
Dr. Arbesa Qinami
Obstetër-Gjinekologe
Pyetje të Shpeshta (FAQ) rreth Jodit në Shtatzëni
1. A mjafton vetëm kripa e jodizuar gjatë shtatzënisë?
Jo gjithmonë. Edhe pse kripa e jodizuar është burim i rëndësishëm, nevoja e organizmit rritet me 50% gjatë shtatzënisë. Për më tepër, jodi në kripë mund të humbasë vlerat nëse ekspozohet ndaj dritës, lagështisë ose nxehtësisë gjatë gatimit. Prandaj, suplementimi rekomandohet në dozën 150-200 mcg.
2. Çfarë ndodh nëse kam mungesë jodi gjatë shtatzënisë?
Mungesa e jodit mund të shkaktojë probleme në zhvillimin e trurit të fetusit, ulje të IQ-së, probleme me dëgjimin dhe rrit rrezikun për abort spontan apo lindje të parakohshme.
3. Kur duhet të filloj marrjen e suplementeve të jodit?
Idealisht, suplementimi duhet të fillojë të paktën 3 muaj para konceptimit (kur planifikoni shtatzëninë) për të krijuar rezervat e nevojshme, dhe të vazhdojë gjatë gjithë shtatzënisë dhe periudhës së gjidhënies.
4. A mund të marr shumë jod? Cila është doza maksimale?
Po, teprimi me jod mund të jetë po aq i dëmshëm sa mungesa, duke shkaktuar probleme me tiroiden tek foshnja. Doza maksimale e sigurt (Upper Limit) zakonisht konsiderohet 500-600 mcg në ditë, por gjithmonë ndiqni këshillën e mjekut tuaj.
5. Po nëse kam probleme me tiroiden (si Hashimotos), a duhet të marr jod?
Në rastet e sëmundjeve autoimune të tiroides ose hipotiroidizmit ekzistues, suplementimi i jodit duhet të bëhet vetëm nën mbikëqyrjen e endokrinologut, pasi jodi i tepërt mund të përkeqësojë gjendjen në rrethana të caktuara.
