Çfarë është konflikti serologjik?
Konflikti serologjik është një gjendje që lind si pasojë e ndryshimit të antigjeneve të rruazave të kuqe të gjakut midis nënës dhe fetusit.
Forma më e shpeshtë është konflikti i faktorit Rhesus (Rh). Në këtë rast, nëna është Rh negativ (Rh–), ndërsa fetusi trashëgon Rh pozitiv (Rh+) nga babai.
Nuk ka rëndësi nëse grupi i gjakut është A, B apo O; rëndësi ka përputhshmëria e faktorit Rh.
Si zhvillohet konflikti i faktorit Rhesus?
Kur nëna është Rh negativ dhe fetusi Rh pozitiv, organizmi i nënës mund të prodhojë antitrupa kundër antigjenit Rh të fetusit.
Për ta kuptuar më qartë:
Antigjenet janë proteina që gjenden në sipërfaqen e rruazave të kuqe të gjakut (eritrociteve).
Antitrupat janë proteina që qarkullojnë në plazmë dhe reagojnë ndaj antigjeneve të huaja.
Nëse antitrupat e nënës kalojnë përmes placentës, ata lidhen me rruazat e kuqe të fetusit dhe i shkatërrojnë ato (hemolizë).
Si pasojë:
Ulet numri i rruazave të kuqe të fetusit
Zhvillohet anemi hemolitike fetale
Ulet hemoglobina
Reduktohet transporti i oksigjenit
Fetusi mund të kalojë në hipoksi kronike
Në rastet e rënda mund të zhvillohet hidrops fetalis.
Si diagnostikohet konflikti serologjik?
Diagnostikimi përfshin disa hapa:
1️⃣ Përcaktimi i grupit të gjakut dhe Rh tek nëna
Kontrollohet grupi i gjakut dhe faktori Rhesus. Ky vlerësim bëhet që në fillim të shtatzënisë, si pjesë e analizave të para të shtatzënisë. Nëse nëna është Rh negative, përcaktohet prania dhe sasia e antitrupave anti-D (titri i antitrupave).
Në raste të veçanta kontrollohen edhe sisteme të tjera antigjenike të gjakut.
2️⃣ Monitorimi me ekografi dhe Doppler
Gjatë shtatzënisë, monitorohet shpejtësia e rrjedhjes së gjakut në arterien cerebrale të mesme të fetusit (MCA Doppler).
Rritja e shpejtësisë së qarkullimit të gjakut në këtë arterie është tregues indirekt i anemisë fetale.
3️⃣ Përcaktimi i Rh të fetusit
Fragmente të ADN-së fetale gjenden në qarkullimin e gjakut të nënës. Përmes analizës së gjakut maternale mund të përcaktohet nëse fetusi është Rh pozitiv apo negativ.
Si trajtohet konflikti serologjik?
Në rastet kur zhvillohet anemi fetale e rëndë, mund të kryhet transfuzion intrauterin.
Transfuzioni realizohet përmes venës umbilikale dhe zakonisht përdoren rruaza të kuqe të grupit 0 Rh negativ, të trajtuara me rrezatim dhe filtrim për siguri mikrobiologjike.
Kjo procedurë kryhet në qendra të specializuara.
Si parandalohet konflikti i faktorit Rhesus?
Parandalimi është hapi më i rëndësishëm.
Dhënia e imunoglobulinës anti-D
Imunoglobulina anti-D rekomandohet:
-
Brenda 72 orëve pas lindjes së një fëmije Rh pozitiv
-
Pas abortit
-
Pas shtatzënisë ekstrauterine
-
Pas procedurave invazive (p.sh. amniocenteza)
Gjithashtu, në javën e 28-të të shtatzënisë rekomandohet administrimi profilaktik i 300 mcg imunoglobulinë anti-D tek gratë Rh negative.
Kjo parandalon formimin e antitrupave dhe mbron shtatzënitë e ardhshme.
Konflikti serologjik, veçanërisht ai i faktorit Rhesus, është një gjendje potencialisht serioze, por e parandalueshme dhe e menaxhueshme me ndjekje të rregullt obstetrikale.
Identifikimi i hershëm, monitorimi i duhur dhe profilaksia me imunoglobulinë anti-D janë thelbësore për mbrojtjen e fetusit dhe për sigurinë e shtatzënive të ardhshme.
